Οι θεματικές ενότητες της 4ης κατά σειρά εκπομπής «Πολιτισμός Παράδοση και Εκκλησία» στον ραδιοφωνικό σταθμό Planet 90,6 την Παρασκευή 27 Ιανουαρίου 2017 ήταν:

Ενημέρωση δράσεων Ιεράς Μητροπόλεως Ιεραπύτνης και Σητείας

  1. Οι Τρεις Ιεράρχες.
  1. Συνέντευξη με τον δημοσιογράφο – συγγραφέα και ερευνητή Νίκο Ψιλάκη
  1. Η γιορτή της «Μυλιαργούσας» στην Κρήτη και η Μονή Παναγία η «Καρυδιανή» στους Μύθους Ιεράπετρας.

Ο δημοσιογράφος Λεωνίδας Κουδουμογιαννάκης και ο θεολόγος Δημήτρης Μιχελάρος παρουσίασαν συνοπτικά τις τελευταίες δράσεις της Ιεράς Μητροπόλεως Ιεραπύτνης και Σητείας και του Σεβ. Μητροπολίτη κ. Κύριλλου.

Ο δημοσιογράφος – συγγραφέας και ερευνητής Νίκος Ψιλάκης, σε συνέντευξη του στον Λεωνίδα Κουδουμογιαννάκη μίλησε για τις γιορτές των Τριών Ιεραρχών, Αγίου Τρύφωνα και της Υπαπαντής.

Ο κ. Ψιλάκης έκανε αναφορά για την Μονή Τριών Ιεραρχών στο Λουσούδι των Καπετανιανών. Ο ημιερειπωμένος ναός που χρησιμοποιείτο ως μάντρα βοσκών, εντοπίστηκε και υποδείχθηκε από τον Γιώργο Σταματάκη που ο οικοπεδικός χώρος που βρίσκεται ο ναός ανήκε στην οικογένειά του. Ο δημοσιογράφος και συγγραφέας Νίκος Ψιλάκης έκανε την επιστημονική ταυτοποίηση και δημοσίευση του ναού ως Μονή των Τριών Ιεραρχών.

Ο οικοπεδικός χώρος παραχωρήθηκε από τον μοναχό της Μονής Κουδουμά, Ιλαρίωνα Σταματάκη στην Μονή Κουδουμά. Σήμερα έχουν γίνει ανασκαφές γύρω από τον ναό από τον ομότιμο καθηγητή της Βυζαντινής Αρχαιολογίας του Πανεπιστημίου Ιωαννίνων, Αθανάσιο Παλιούρα, κατόπιν εγκρίσεως της τοπικής Ιεράς Μητροπόλεως Γορτύνης και Αρκαδίας και του Κεντρικού Αρχαιολογικού Συμβουλίου (Κ.Α.Σ.), έχει έρθει στην επιφάνεια το μοναστήρι με τα κελιά και έχει ταυτοποιηθεί το αντιγραφείο (scriptorium), το μοναδικό που έχει εντοπιστεί στον ελλαδικό χώρο. Έχει αναστηλωθεί ο ναός με επίβλεψη της Αρχαιολογικής Υπηρεσίας και του Αρχιτέκτονα Ηρακλή Πυργιανάκη. Οι δαπάνες αναστήλωσης του ναού και των ανασκαφών καλύφθηκαν από τη Μονή Κουδουμά και από δωρητές.


Ιδιαίτερη αναφορά έκανε ο κ. Ψιλάκης στις λαϊκές τελετουργίες και στα έθιμα των Κρητικών στις γιορτές του Αγίου Τρύφωνα και της Υπαπαντής.

«Ο Άγιος Τρύφων σχετίστηκε πολύ νωρίς με την αγροτική ζωή και βλάστηση και καθιερώθηκε ως προστάτης των περβολάρηδων και αμπελουργών. Παράλληλα, επειδή είχε το χάρισμα να θεραπεύει, θεωρήθηκε και άγιος – θεραπευτής, αν και αυτή η ιδιότητα φαίνεται να είχε υποχωρήσει στην Κρήτη όπως και σε άλλες ελληνικές περιοχές».

Ο κ. Ψιλάκης αναφέρθηκε σε ναούς της Κρήτης που είναι αφιερωμένοι στον άγιο της βλάστησης, στις προσφορές των πιστών σε αμπελουργικές περιοχές του νομού Ηρακλείου, στην εθιμική πρωτοτυπία περασμένων ετών να πηγαίνουν στην εικόνα του αγίου ακρίδες και κάμπιες που απειλούσαν την παραγωγή τους.

Ιδιαίτερη αναφορά έκανε στις προσφορές κηπευτικών εποχής από τα περβόλια τους στο Μακρύ Τοίχο Ηρακλείου. Την ημέρα της γιορτής προσερχόμενοι στον ναό για να πάρουν τον καθιερωμένο αγιασμό, κρατώντας μικρή ποσότητα από τα γεννήματα που είχε το περβόλι τους: λάχανα, κουνουπίδια, καρότα, πράσα, ματσάκια μαϊντανό, σέλινο, πορτοκάλια, λεμόνια κλπ. τα οποία προσέφεραν στους προσκυνητές.

Στην Κνωσό παίρνουν αγιασμό για να τον μεταφέρουν στα αμπέλια τους με το μπουκαλάκι του Αγίου Τρύφωνα ή σε κάποιο δέντρο τη αυλής τους ή ακόμα και σε γλάστρες με τα λουλούδια.

Ιδιαίτερη αναφορά έκανε στην γιορτή της Υπαπαντής στην περιοχή του Ακρωτήριου Χανίων στην «Παναγιά την Αρκουδιώτισσα» στο ιστορικό μοναστήρι του Γδερνέττου (Γουβερνέτου) που βρίσκεται σε ένα μεγάλο εντυπωσιακό σπήλαιο, όπου δείχνουν ακόμη και σήμερα την «πετρωμένη αρκούδα».

Ακολουθεί η συνέντευξη με τον κ. Νίκο Ψιλάκη.